تعریف و مقدمه:

سنگ های کلیه،توده های معدنی سختی هستند که در کلیه تشکیل می شوند و ممکن  است در کلیه، حالب مثانه و پیشابراه دیده می شوند.جنس این سنگ ها نیز با هم متفاوت بوده و ممکن  است از کریستالهای اگزالات کلیسم،اسید اوریک یا سیستئین باشند.از نظر اندازه نیز سنگ ها با هم متفاوتند طوری که گاهی به کوچکی شن و سنگ ریزه اند و گاهی بزرگ حتی شاخه دار،به شکل شاخ گوزن هستند و حتی ممکن است حجم  لگنچه کلیه را نیز  پر کنند.حدود 90 %از سنگ های کوچک (کوچکتر از 5 میلی متر) بدون نیاز  به اقدام درمانی خاصی از بدن دفع می شوند و تنها حدود 10 تا 20 درصد سنگ ها به اقدامات درمانی جدی نیازمندند به طور متوسط خروج سنگ ها از بدن بین 1تا 3 هفته به طول می انجامد .

علل تشکیل سنگ کلیه:

عوامل ارثی،رژیم غذایی،داروها(آنتی اسیدهای حاوی کلسیم)،آب و هوا،شرایط محیط کار،شیوه زندگی،مشکلات طبی خاص با ایجاد تغییراتی در ادرار (عفونت ادراری،بیماری های التهابی روده،نقرس و .... )

علایم و نشانه ها :

1- بدون علامت : در سنگ های کوچک معمولا بدون علامت دفع می شوند.

2- درد ناگهانی و مداوم : سنگ ممکن است باعث دردهای شدیدی با کیفیت انقباضی در ناحیه پشت و طرفین کمر ، شکم ، کشاله ران یا ناحیه تناسلی شود که با تغییر وضعیت بدن نیز بهبود نمی یابد.

3- تهوع و استفراغ

4- مشاهده خون در ادرار که به علت سنگ باقی مانده در کلیه و در اثر حرکت سنگ در مسیر ادراری ایجاد می شود.

5- سوزش و تکرر ادرار که ناشی از عبور سنگ در مجاری ادراری است که این علامت در عفونت مجاری ادراری نیز دیده می شود.

6- تب و لرز

7- کاهش اشتها

8- اسهال یا یبوست

9- افزایش تعریق

10 احساس خستگی مفرط

نکته:

که این علایم براساس اندازه سنگ و این که در چه محلی قرار گرفته باشد متفاوت است و نیز بعضی از این علایم با برخی بیماری های دیگر مشترک است.

تست های تشخیصی :

1- تهیه عکس آماده شکم با اشعه ایکس

2- سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری

3- ای وی پی ( عکس رنگی با تزریق ماده حاجب از ورید آرنج دست که عملکرد کلیه و اندازه سنگ ها را کامل مشخص می کند.

4- سی تی اسکن کلیه و مجاری ادراری : برای بررسی دقیق کلیه و مجاری ادراری توسط تصویر سه بعدی بکار می رود.

5- آزمایش ساده ادرار: برای بررسی خون در ادرار و نوع جنس کریستال های دفعی بکار می رود .

روش های پیشگیری از عود مجدد سنگ کلیه :

1- مایعات بیشتری مصرف کنید.

2- مصرف فیبر و ویتامین c را افزایش دهید.

3- مصرف گوشت را کم کنید.

4- مصرف کلسیم را افزایش دهید.

5- رژیم کم نمک و کم پروتئین را رعایت کنید.

 عوارض سنگ کلیه :

1- افزایش خطر ابتلا به عفونت های ادراری

2- آسیب های کلیوی که گاهی باعث نارسایی حاد کلیه می شود.

3- سنگ ساز شدن کلیه در صورت عدم  رعایت نکات پیشگیری.

 درمان :

1- در صورت قابل تحمل بودن درد ”  استراحت در منزل  ، نوشیدن مقادیر فراوان مایعات و آب و مصرف مسکن ، گرفتن نمونه 24 ساعته ادرار و ارسال نمونه به آزمایشگاه جهت تعیین نوع سنگ.

2- در صورت عدم تحمل درد و عفونت ادراری همزمان : 

الف: مراجعه به پزشک و تجویز ضد درد ( ایبوپروفن—دیکلوفناک)

ب: نوشیدن آب فراوان : در ساعات بیداری در هر ساعت یک لیوان آب نوشیده شود یا روزانه 10-8 لیوان آب بنوشید.

ج: جمع آوری ادرار یا صاف کردن ادرار جهت گرفتن نمونه سنگ تا 3 روز پس از تسکین درد

3- در دردهای شدید که به مسکن  جواب نمی دهد و احتمال انسداد مجرای ادراری وجود دارد :

الف: سنگ شکن

ب: خارج یا خرد کردن سنگ از طریق برش پوست

ج: یوتروسکوپی : که جراح از طریق لوله تلسکوپ نازکی به نام یوتروسکوپ از طریق مجرای ادراری به محل استقرار سنگ در حالب می رسد.

د: جراحی باز

 

 

 بیمارستان سجاد کرمانشاه